*** خجسته باد بزم قدسیان در صبحی که آفتاب زمین و آسمان به زیر سقف خانه نرگس طلوع می کند ** میلاد با سعادت منجی عالم بشریت حضرت مهدی (عج) برتمام شیعیان مبارک باد ***

ماهیان کور غار از شگفتیهای آفرینش

توسط اکرم احمدی (دیدگاه‌ها: 0)

ماهیان کور آب شیرین

در جهان تاکنون حدود 40 گونه ماهی بدون چشم در آبهای شیرین شناسایی شده است . خانواده کپور ماهیان با 11 گونه بیشترین تعداد و در رتبه اول قرار دارند و خانواده سگ ماهیان جویباری با 10گونه در رتبه دوم قرار دارند . قاره آسیا بیشترین تعداد گونه های ماهیان کور آب شیرین جهان را دارد و پس از آسیا قاره های آمریکا و آفریقا قرار دارند . در قاره آسیا چین و تایلند بیشترین گونه های ماهیان کور آب شیرین را دارا هستند و کشور ما با داشتن 2 گونه منحصر بفرد و نادر جزء کشورهای دارای این گونه هاست .

زیستگاه ماهیان کور آب شیرین ایران

زیستگاه این 2 گونه ماهی در یک غار واقع در زیر کوه چلن ( چیلنگ ) در استان لرستان در شمال غربی روستای لاون ( لون ) حوالی ایستگاه تنگ هفت از توابع بخش پاپی شهرستان خرم آباد قرار دارد که به غار ماهی کور معروف است . ماهیان کور غار که از گونه های منحصر بفرد و حمایت شده هستند در این غار زیست می کنند . عمق آب غار ماهیان کور مشخص نیست ، آب به صورت راکد با سطحی متغییر بین 20 تا 30 متر مساحت در نوسان است که در فصل بهار ( پر آبی ) به علت ازدیاد نزولات آسمانی در نتیجه زیاد شدن آب ، آب اضافی از دهانه غار خارج و جویباری با عنوان کارود ( کای رود ) را تشکیل می دهد که پس از طی حدود 300 متر از دهانه غار آبشار زیبایی را بوجود می آورد و سپس به رودخانه سیرم که از رشته رودهای کوچکتر سیرم و للری است وارد و پس از طی نمودن حدود 4 کیلومتر به رودخانه سزار می ریزد .

چگونگی کشف غار و شناسایی گونه های ماهی کور غار

همزمان با احداث راه آهن سراسری تهران - جنوب دو نفر طبیعی دان دانمارکی که به همراه مهندسان سازنده راه آهن و مجریان طرح به منطقه آمده بودند پس از بررسی سر شاخه رود سیرم و جویبار کارود ( کای رود ) به یک حفره آبی در نزدیکی روستای لاون ( لون ) می رسند که پس از بررسی با یک نوع ماهی کور مواجه می شوند که ضمن نمونه برداری چندین گونه از این ماهیان را به موزه جانور شناسی دانشگاه کپنهاک منتقل و در سال 1944 تحت عنوان « ایرانوسیپریس تیفلوپس » به عنوان یک گونه جدید به جهانیان معرفی نمودند اما از معرفی محل دقیق ماهی های کشف شده خودداری نمودند تا اینکه چندین سال بعد یک محقق انگلیسی به نام آنتونی جان اسمیت جهت کشف محل ماهی کور به ایران و به شهر کرمان سفر می کند و پس از 3 ماه تحقیق بدون اینکه نتیجه ای بگیرد به کشورش بر میگردد . چند سال بعد این محقق متوجه می شود که ماهی کور مورد نظرش در کرمان نبود ه بلکه در کوه های زاگرس وجود دارد و بر این اساس به منطقه پاپی سفر می کند و به محل غار می رسد و چند نمونه از ماهیان غار را با خود به انگلیس می برد که در حین آزمایش و بررسی متوجه می شود که این نوع همان گونه ای است که توسط دانمارکی ها ثبت و به جهانیان معرفی شده اما یک نوع دیگر گونه جدیدی است که با نام وی تحت عنوان « پاراچو بیتس اسمیتی » به ثبت می رسد .files/galleries/mahi - 1.jpg

مشخصات ظاهری ماهیان کور غار و وجه تسمیه آن

وجه تسمیه این غار به خاطر وجود ماهیان کوچک و صورتی رنگی است که فاقد چشم می باشند و به همین دلیل ماهی کور نامیده می شوند . طول آنها بین 4 تا 5 سانتی متر می باشد . سر این ماهیان تا حدودی پهن و هیچ اثرخارجی از چشم دیده نمی شود ، دیواره بدن به قدری شفاف است که روده پر با محتوای تیره دیده می شود ، رنگ ماهیها در حالت زنده صورتی است .

اختلاف این دو گونه در این است که « ایرانوسیپریس » دو جفت سبیلک ، یک جفت روی لب بالا و جفت دیگر در گوشه های دهان و کمی نیز فلس دارد . ولی « پاراچوبیتس اسمیتی » سه جفت سبیلک دارد که دومین جفت از آنها به خوبی رشد کرده و به انتهای سومین جفت می رسد و فلس هم نداردfiles/galleries/mahi - 4.jpg .

ثبت زیستگاه ماهیان کور لرستانی به عنوان اثر طبیعی - ملی

باتوجه به اینکه این گونه ها در محدوده جغرافیایی معین و محدودی انتشار داشتند و در هیچ جای دیگر کشور تاکنون یافت نشده اند و جزء گونه های اندمیک و منحصر بفرد می باشند ، در سال 1382 طرح مقدماتی به عنوان اثر طبیعی - ملی غار ماهی کور توسط اینجانب (نبی اله قائد رحمتی ) تهیه و پس از انجام مراحل قانونی در سال 1384 در شورایعالی حفاظت محیط زیست مطرح و طی مصوبه شماره 262 مورخ 1384/2/14 به عنوان نخستین اثر طبیعی ملی استان لرستان تصویب و به ثبت رسید و در روز نامه رسمی شماره 17622 مورخ 84/6/5 آگهی گردید و در حال حاضرتوسط اداره کل حفاظت محیط زیست لرستان محیط بانانی به منظور حفاظت وحراست از آن منطقه و گونه های مذکور به کار گمارده شده و نیروهای اجرایی یگان حفاظت اداره کل و محیط زیست شهرستان دورود نیز در این زمینه با مامورین منطقه جهت حفاظت بهتر منطقه همکاری لازم را به عمل می آورند .files/galleries/mahi - 2.jpg

ارزش علمی و تحقیقاتی ماهیان کور

ماهیان کور به لحاظ شیلاتی فاقد ارزش اقتصادی هستند ، اما بعنوان منابعی برای ذخائر ژنتیکی نادرو منحصر بفرد در بسیاری از پژوهشکده ها مورد مطالعه و ارزیابی قرار می گیرند یا تحت عنوان ماهیان زینتی و شگفت انگیز و زیبا در موزه های حیات وحش و آکواریوم ها در برابر دید علاقه مندان قرار می گیرند .

 

منابع

الف - قائد رحمتی نبی اله . مطالعه مقدماتی و پیشنهاد غار ماهی کور به عنوان اثر طبیعی - ملی

ب - علوی یگانه محمد صادق و قادریحمید .بررسی بیولوژیکی مقدماتی ماهی کور . پروژه کارشناسی شیلات

 

گرد آورنده : نبی اله قائد رحمتی (معاون محیط طبیعی محیط زیست لرستان

بازگشت